Czy przedsiębiorca może ogłosić upadłość konsumencką?

Nie rozumiesz pojęcia upadłości konsumenckiej? Zastanawiasz się, czy przedsiębiorca może z niej skorzystać? Sprawdź, co na ten temat mówią przepisy i jak oceniają to prawnicy.

• Czym jest upadłość konsumencka?
• Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
• Przesłanki do ogłaszania upadłości konsumenckiej

Czym jest upadłość konsumencka?

Upadłość konsumencka to procedura umożliwiająca zmniejszenie lub całkowite umorzenie długów osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i znajdzie się w stanie trwałej niewypłacalności. Instytucję tę wprowadzono do polskiego prawa upadłościowego i naprawczego 31 marca 2009 roku. Dopiero 31 grudnia 2014 roku dokonano znaczącej liberalizacji przesłanek warunkujących wszczęcie takiego postępowania. Upadłość konsumencka stanowi sądową ścieżkę oddłużenia, która daje szansę na nowy start finansowy.

Kto może ogłosić upadłość konsumencką?

Skoro w definicji upadłości konsumenckiej pojawia się odniesienie do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, wielu przedsiębiorców zadaje sobie pytanie, czy mogą z tej formy oddłużenia skorzystać. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Szczegółowo regulacje w tym zakresie wyjaśnia upadłośćkonsumencka.com.pl — serwis prowadzony przez adwokata, który przedstawia stanowisko prawnicze w tej materii.

Fakt, że ktoś w przeszłości prowadził działalność gospodarczą, nie wyklucza go automatycznie z możliwości ubiegania się o upadłość konsumencką. Jednak sama historia działalności nie wystarczy. Decydujące znaczenie ma to, czy przedsiębiorca został wykreślony z odpowiedniego rejestru. Co więcej, od momentu wykreślenia musi upłynąć co najmniej 12 miesięcy. Przepisy nie dopuszczają sytuacji, w której osoba jednocześnie posiada zdolność do ogłoszenia upadłości gospodarczej (jako przedsiębiorca) i może korzystać z procedury konsumenckiej.

Warunki czasowe i formalne dla byłych przedsiębiorców

Dla przedsiębiorcy, który zamknął działalność, kluczowe jest zachowanie rocznego okresu karencji liczonego od dnia wykreślenia wpisu. Oznacza to, że nawet jeśli dawna firma nie generuje już żadnych obrotów, a wszystkie zobowiązania pochodzą z działalności gospodarczej, dopóki w rejestrze widnieje aktywny wpis, osoba ta nie spełnia formalnych wymogów konsumenta. Sąd w takim przypadku oddala wniosek, kierując stronę do postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłości przedsiębiorcy.

Przesłanki do ogłaszania upadłości konsumenckiej

Pojawia się pytanie, czy opłaca się zamknąć firmę i oczekiwać rok na możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Kiedy takie rozwiązanie jest zasadne? Jakie muszą zaistnieć okoliczności? Przede wszystkim sąd wszczyna postępowanie upadłościowe wyłącznie wobec dłużnika niewypłacalnego — czyli takiego, który utracił zdolność regulowania zobowiązań pieniężnych, przy czym stan ten ma charakter trwały. Jeśli dłużnik kwestionuje istnienie długu lub jego wysokość, ogłoszenie upadłości nie wchodzi w grę — najpierw należy wyjaśnić spór co do zasady.

Przesłanki negatywne blokujące postępowanie

Sądy oddalają wnioski osób, które doprowadziły się do niewypłacalności w sposób umyślny — na przykład przez zaciąganie kredytów czy pożyczek bez realnej możliwości ich spłaty, wyzbywanie się majątku na rzecz osób trzecich w celu uniemożliwienia egzekucji komorniczej czy świadome zawyżanie kosztów działalności. Każde takie działanie może zostać uznane za działanie na szkodę wierzycieli i skutkować odmową wszczęcia postępowania albo jego umorzeniem.

Zakres majątku podlegającego zajęciu

Warto wiedzieć, że w ramach postępowania upadłościowego zajęciu nie podlegają wszystkie składniki majątku dłużnika. Do masy upadłości trafiają jedynie te elementy, które posiadają rzeczywistą wartość rynkową i mogą zostać zbyte. Przepisy zakładają, że po zakończeniu postępowania dłużnik i jego rodzina muszą zachować warunki godnego życia, jednocześnie dążąc do maksymalnego zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Syndyk masy upadłości sporządza spis aktywów, wycenia je i organizuje sprzedaż — środki ze sprzedaży przeznacza się na proporcjonalne zaspokojenie wierzycieli.

Opłacalność ogłoszenia upadłości konsumenckiej

Czy ogłoszenie upadłości to zawsze dobry pomysł? Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. W wielu przypadkach znacznie korzystniejszą opcją jest zawarcie układu z wierzycielami — pozasądowe porozumienie pozwalające na rozłożenie spłaty na raty lub redukcję odsetek. Układ daje większą kontrolę nad procesem oddłużenia i nie wiąże się z utratą aktywów majątkowych. Jednak nie zawsze wierzyciele wyrażają zgodę na takie rozwiązanie, zwłaszcza gdy kwoty długu są wysokie, a źródła dochodu dłużnika niepewne. W takich sytuacjach upadłość konsumencka staje się jedyną realną drogą do wyjścia z pętli zadłużenia.